Bùi Bị là công thần khai quốc nhà Hậu Lê trong lịch sử Việt Nam1 .
Tham gia khởi nghĩa Lam Sơn
Sử sách không chép về thân thế và quê quán của Bùi Bị. Ông tham gia khởi nghĩa Lam Sơn với Lê Lợi từ thời gian đầu. Quân Minh truy kích Lê Lợi không được, sai người đào mộ Lê Khoáng là cha của Lê Lợi, lấy hài cốt mang về. Lê Lợi sai ông và Trịnh Khả đi lấy lại. Ông cùng Trịnh Khả đội cỏ, lẻn bơi đến thuyền quân Minh, lấy trộm lại được hài cốt Lê Khoáng mang về cho chủ tướng2 .
Năm 1425, nghĩa quân bao vây thành Nghệ An, Lê Lợi cho rằng các thành ở Tây Đô suy yếu, liền sai ông cùng các tướng Đinh Lễ, Lê Sát, Lưu Nhân Chú và Lý Triện đem 200 quân tinh nhuệ, 2 thớt voi, đi gấp theo đường đất đánh úp thành Tây Đô3 . Nghĩa quân giết hơn 500 quân Minh, bắt sống rất nhiều, quân Minh rút vào thành cố thủ. Người Thanh Hóa nghe tin tranh nhau đến xin liều chết đánh quân Minh, nghĩa quân bao vây thành Tây Đô.1
Tháng 8 năm 1426, Lê Lợi chia 3 cánh quân tiến ra bắc. Bùi Bị khi đó giữ chức thiếu úy, cùng các tướng Lê Khuyển, Lê Nanh đem 1 cánh quân có 2.000 quân và 1 voi đánh ra các xứ Khoái Châu, Bắc Giang, Lạng Giang để chặn viện binh từ Lưỡng Quảng tới4
Sau đại thắng Tốt Động, Chúc Động, Lê Lợi nhận được tin báo ở Lũng Giang, liền tức tốc dẫn quân ra bắc, ngày 22/10/1426 Lê Lợi hội quân ở Tây Phù Liệt.5
Ngày 23 tháng 10 năm 1426, Lê Lợi sai Trần Nguyên Hãn, Bùi Bị đem hơn trăm chiếc thuyền thủy quân, ngược dòng sông Đại Lũng ra cửa sông Hát, rồi thuận dòng xuôi đến bến Đông Bộ Đầu sông Lô, Đinh Lễ đem hơn 1 vạn quân bộ bí mật tiến đến cầu Tây Dương. Lê Lợi đích thân dẫn binh tượng đến cửa Nam ngoài thành Đại La để đánh thành Đông Quan. Đến đêm, hồi canh ba, quân bốn mặt đánh ập vào, phóng lửa đốt các nhà ở ngoài thành, khói lửa mù mịt đầy trời. Các doanh quân đóng ngoài thành của Phương Chính tranh nhau chạy vào cửa thành xác chết gối lên nhau. Quân Lam Sơn bắt hết những người trong nước buộc phải theo quân Minh và hơn trăm chiến thuyền cùng rất nhiều khí giới, nghi trượng. Quân Minh phải đắp thêm tường lũy, liều chết cố thủ, để đợi viện binh.6
Năm 1427, nghĩa quân bao vây thành Đông Quan, Bùi Bị khi đó giữ chức Thái úy, được lệnh cùng với Thái giám Lê Nguyễn, Chấp lệnh Lê Chửng đem ba vệ Thiết đột đóng ở cửa Tây thành Đông Quan.7
Ngày 10-12-1427 (ngày 22 tháng 11 năm Đinh Mùi) tại phía Nam thành Đông Quan, Bùi Bị và các tướng theo Lê Lợi tham gia hội thề Đông Quan với tướng sĩ nhà Minh do Vương Thông đứng đầu89 . Quân Minh rút về nước
Phong thưởng
Ngày 5 tháng 3 năm 1429, Lê Thái Tổ ban biển ngạch công thần cho 93 viên, Bùi Bị được ban tước Huyện hầu cùng với 13 công thần khác10 . Ông được cải theo họ vua là Lê Bị.
Sau đó không thấy sử sách chép gì về hành trạng của ông.
Ngày 21 tháng 1 năm 1453 đời vua Lê Nhân Tông, Bùi Bị được nhắc đến trong sự kiện tăng bậc và cấp 100 mẫu ruộng trong lệnh ân xá cho các công thần, mà nhiều trong số những người được nhắc tên cùng với ông đều đã qua đời như Lý Triện, Lê Sát, Lê Ngân, Trịnh Khả11 . Không rõ tại thời điểm này Bùi Bị đã qua đời hay chưa.
Đại Việt sử ký toàn thư, Nhà xuất bản Khoa Học Xã hội - Hà Nội, 1993, bản điện tử
Lam Sơn thực lục (Nhà xuất bản Tân Việt, 1956, Dịch giả Bảo Thần)
Lê Quý Đôn (1978), Đại Việt thông sử, Nhà xuất bản Khoa học xã hội
Chú thích
^ aăĐại Việt sử ký toàn thư, Nhà xuất bản Khoa Học Xã Hội - Hà Nội, 1993, bản điện tử, trang 366
^Lê Quý Đôn, sách đã dẫn, tr 208. Theo sách Lam Sơn thực lục, người đi cùng Trịnh Khả là Đỗ Bí chứ không phải Bùi Bị
^Thành Tây Đô: nay ở vào khoảng giữa hai xã Vĩnh Tiến và Vĩnh Long, huyện Vĩnh Lộc, tỉnh Thanh Hóa. Chú giải của sách Đại Việt sử ký toàn thư, sách đã dẫn
^Đại Việt sử ký toàn thư, Nhà xuất bản Khoa Học Xã Hội - Hà Nội, 1993, bản điện tử, trang 337
1 ^ aăĐại Việt sử ký toàn thư, Nhà xuất bản Khoa Học Xã Hội - Hà Nội, 1993, bản điện tử, trang 366
2^Lê Quý Đôn, sách đã dẫn, tr 208. Theo sách Lam Sơn thực lục, người đi cùng Trịnh Khả là Đỗ Bí chứ không phải Bùi Bị
3^Thành Tây Đô: nay ở vào khoảng giữa hai xã Vĩnh Tiến và Vĩnh Long, huyện Vĩnh Lộc, tỉnh Thanh Hóa. Chú giải của sách Đại Việt sử ký toàn thư, sách đã dẫn
4^Đại Việt sử ký toàn thư, Nhà xuất bản Khoa Học Xã Hội - Hà Nội, 1993, bản điện tử, trang 337
Lê Thái Tổ (chữ Hán: 黎太祖; 10 tháng 9, 1385 – 5 tháng 10, 1433 (22 tháng Tám năm Quý Sửu)), tên thật là Lê Lợi (黎利), là vị hoàng đế đầu tiên của nhà Hậu Lê – triều đại lâu dài nhất trong lịch sử Việt Nam. Ông trị vì từ năm 1428 đến khi qua đời, và sử dụng niên hiệu Thuận Thiên (順天).
Lê Lợi xuất thâ...
Lê Ngân (chữ Hán: 黎銀, ?-1437) là công thần khai quốc nhà Lê sơ trong lịch sử Việt Nam, người xã Đàm Di, thuộc Lam Sơn, huyện Thọ Xuân, Thanh Hóa, Việt Nam.
Lê Ngân theo Lê Lợi lúc mới khởi binh, lập nhiều công lao, lúc bị vây ở Ai Lao, lúc hết lương ở Linh Sơn, lập chiến công ở trận Bồ Đằng, ...
Lê Nhân Tông (chữ Hán: 黎仁宗, 9 tháng 5 năm 1441 – 3 tháng 10 năm 1459), là vị hoàng đế thứ ba của nhà Hậu Lê trong lịch sử Việt Nam, trị vì trong vòng 17 năm, từ năm 1442 sau khi Lê Thái Tông qua đời đến khi bị Lê Nghi Dân ám sát vào năm 1459.
Lê Nhân Tông lên ngôi lúc mới 1 tuổi, nên trong 10 năm ...
Lê Quý Đôn (chữ Hán: 黎貴惇, 1726 - 1784), tên thuở nhỏ là Lê Danh Phương, tự Doãn Hậu (允厚), hiệu Quế Đường; là vị quan thời Lê trung hưng, cũng là nhà thơ, và được mệnh danh là "nhà bác học lớn của Việt Nam trong thời phong kiến".
Ở thế kỷ 18, các tri thức văn hóa, khoa học của dân tộc được tích lũy...
Lê Sát (chữ Hán: 黎察, ? – 1437) là công thần khai quốc nhà Lê sơ trong lịch sử Việt Nam, người làng Bỉ Ngũ, thuộc Lam Sơn, huyện Thọ Xuân, Thanh Hóa, Việt Nam.
Lê Sát trí dũng hơn người, theo Lê Lợi khởi binh, trải bao gian hiểm, lập nhiều chiến công. Năm Mậu Thân (1428), Lê Lợi phong thưởng c...
Lê Thái Tổ (chữ Hán: 黎太祖; 10 tháng 9, 1385 – 5 tháng 10, 1433 (22 tháng Tám năm Quý Sửu)), tên thật là Lê Lợi (黎利), là vị hoàng đế đầu tiên của nhà Hậu Lê – triều đại lâu dài nhất trong lịch sử Việt Nam. Ông trị vì từ năm 1428 đến khi qua đời, và sử dụng niên hiệu Thuận Thiên (順天).
Lê Lợi xuất thâ...
Lý Triện (?-1427) là công thần khai quốc nhà Lê sơ trong lịch sử Việt Nam, người làng Bái Đôi, huyện Lôi Dương,Thanh Hoá, Việt Nam. Với chiến tích ở trận Tốt Động, Chúc Động, sử gia Ngô Sỹ Liên cho rằng ông cùng với Đinh Lễ đứng đầu trong các tướng giỏi của nghĩa quân Lam Sơn....
Nhà Hậu Lê (Hán-Nôm: 家後黎・後黎朝, nhà Hậu Lê • Hậu Lê triều; 1427-1789) là một triều đại phong kiến Việt Nam, tồn tại sau thời Bắc thuộc lần 4 và đồng thời với nhà Mạc, nhà Tây Sơn trong một thời gian, trước nhà Nguyễn.
Nhà Hậu Lê do Lê Thái Tổ lập ra, được phân biệt với nhà Tiền Lê (980-1009) do Lê Đ...
Nhà Minh (chữ Hán: 明朝, Hán Việt: Minh triều; 23 tháng 1 năm 1368 - 25 tháng 4 năm 1644 ) là triều đại cuối cùng do người Hán kiến lập trong lịch sử Trung Quốc. Năm 1368, Chu Nguyên Chương sau khi tiêu diệt các thế lực quần hùng, tại phủ Ứng Thiên đăng cơ, quốc hiệu Đại Minh, do hoàng thất họ Chu, nê...
Trần Nguyên Hãn (chữ Hán: 陳元扞, 1390 - 1429) là võ tướng nổi tiếng thời Lê sơ, ông được biết đến là công thần hàng đầu có nhiều đóng góp đánh thắng quân Minh trong khởi nghĩa Lam Sơn.
Ông nổi tiếng với những chiến công hiển hách, bấy giờ công của ông rất to, được phong Tả tướng quốc, địa vị chỉ dướ...
Trịnh Khả (Chữ Hán: 鄭可, 1403-1451) là công thần khai quốc nhà Lê sơ trong lịch sử Việt Nam, người làng Kim Bôi (nay là làng Giang Đông), huyện Vĩnh Lộc, Thanh Hoá, Việt Nam....
Sông Đáy là một trong những con sông dài ở miền Bắc Việt Nam, nó là con sông chính của lưu vực sông Nhuệ - Đáy ở phía tây nam vùng châu thổ sông Hồng. Sông Đáy chảy qua các tỉnh thành Hà Nội, Hà Nam, Ninh Bình và Nam Định với dòng sông chảy gần song song bên hữu ngạn hạ lưu sông Hồng. Trong lưu vực ...
Sông Lô (ở Trung Quốc gọi là Bàn Long Giang (Pan Long Jiang)) là phụ lưu tả ngạn (bên trái) của sông Hồng, bắt nguồn từ tỉnh Vân Nam (Trung Quốc), chảy vào Việt Nam tại xã Thanh Thuỷ, huyện Vị Xuyên, tỉnh Hà Giang. Điểm cuối là ngã ba Việt Trì, còn gọi là ngã ba Hạc, thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ...
Thành Hà Nội do Gia Long xây dựng cũng làm theo thể thức các tỉnh thành khác và điều chủ yếu là không được to rộng hơn Phú Xuân. Thành vuông xây theo kiểu Vauban của Pháp. Thành hình vuông mỗi bề chừng một cây số xung quanh là hào nước sâu. Bốn bức tường thành tương ứng với bốn con phố hiện nay là: ...
Tọa độ: 20°4′40″B 105°36′17″Đ / 20,07778°B 105,60472°Đ / 20.07778; 105.60472
Thành nhà Hồ (hay còn gọi là thành Tây Đô, thành An Tôn, thành Tây Kinh hay thành Tây Giai) là kinh đô nước Đại Ngu (quốc hiệu Việt Nam thời nhà Hồ), nằm trên địa phận nay thuộc tỉnh Thanh Hóa. Đây là tòa thành kiên cố vớ...
Thanh Hóa là tỉnh cực Bắc miền Trung Việt Nam và là một tỉnh lớn về cả diện tích và dân số, đứng thứ 5 về diện tích và thứ 3 về dân số trong số các đơn vị hành chính tỉnh trực thuộc nhà nước, cũng là một trong những địa điểm sinh sống đầu tiên của người Việt cổ.
Cách đây khoảng 6000 năm đã có...
