
- Chi tiết
- Danh mục: Nhân Vật Lịch Sử
Trần Lý (chữ Hán: 陳李; 1160 - 1210), hay Trần Nguyên Tổ (陳元祖), là ông của Trần Thái Tông, người sáng lập ra triều đại nhà Trần trong lịch sử Việt Nam. Ông chính là người khởi đầu sự nghiệp cai trị Đại Việt gần 200 năm của nhà Trần.
- Chi tiết
- Danh mục: Nhân Vật Lịch Sử
Trần Minh Tông (chữ Hán: 陳明宗, 4 tháng 9 năm 1300 – 10 tháng 3 năm 1357), là vị hoàng đế thứ năm của nhà Trần trong lịch sử Việt Nam. Ông ở ngôi từ tháng 4 năm 1314 đến tháng 3 năm 1329, sau đó làm Thái thượng hoàng từ năm 1329 đến khi qua đời.
Minh Tông là con thứ tư của Trần Anh Tông, được vua cha truyền ngôi khi mới 14 tuổi. Minh Tông được sử cũ khen ngợi là một hoàng đế sáng suốt (dù không phải là không có tỳ vết), đã trọng dụng những hiền tài như Trương Hán Siêu, Nguyễn Trung Ngạn, Đoàn Nhữ Hài, Phạm Sư Mạnh và duy trì sự hưng thịnh về kinh tế – xã hội từ thời Anh Tông. Về đối ngoại, Minh Tông giữ được quan hệ ổn định với Nguyên-Mông; nhưng ở phương Nam, quan hệ Việt-Chiêm căng thẳng và chiến tranh đã xảy ra hai lần vào các năm 1318-1326.
- Chi tiết
- Danh mục: Nhân Vật Lịch Sử
Trần Lãm (陳覧; ?-967) là một nhân vật lịch sử vốn là hào trưởng, gốc Hán, chiếm đóng ở vùng Bố Hải Khẩu (Kỳ Bố Hải Khẩu) nay là khu vực thành phố Thái Bình, tỉnh Thái Bình. Ông là người lãnh đạo một trong mười hai sứ quân cát cứ ở Việt Nam giữa thế kỷ 10 (xem 12 sứ quân). Theo các tài liệu ghi lại, ông là sứ quân trấn giữ vùng cửa biển, có tiềm lực mạnh về kinh tế dựa vào lợi thế của nghề đánh cá biển.
- Chi tiết
- Danh mục: Nhân Vật Lịch Sử
Trần Minh Tông (chữ Hán: 陳明宗, 4 tháng 9 năm 1300 – 10 tháng 3 năm 1357), là vị hoàng đế thứ năm của nhà Trần trong lịch sử Việt Nam. Ông ở ngôi từ tháng 4 năm 1314 đến tháng 3 năm 1329, sau đó làm Thái thượng hoàng từ năm 1329 đến khi qua đời.
Minh Tông là con thứ tư của Trần Anh Tông, được vua cha truyền ngôi khi mới 14 tuổi. Minh Tông được sử cũ khen ngợi là một hoàng đế sáng suốt (dù không phải là không có tỳ vết), đã trọng dụng những hiền tài như Trương Hán Siêu, Nguyễn Trung Ngạn, Đoàn Nhữ Hài, Phạm Sư Mạnh và duy trì sự hưng thịnh về kinh tế – xã hội từ thời Anh Tông. Về đối ngoại, Minh Tông giữ được quan hệ ổn định với Nguyên-Mông; nhưng ở phương Nam, quan hệ Việt-Chiêm căng thẳng và chiến tranh đã xảy ra hai lần vào các năm 1318-1326.

- Chi tiết
- Danh mục: Nhân Vật Lịch Sử
Trần-na (zh. 陳那, sa. (mahā-)dignāga, diṅnāga), ~480-540, cũng được gọi theo tên dịch nghĩa là (Đại) Vực Long, là một Luận sư nổi tiếng của Duy thức tông (sa. vijñānavādin, yogācārin). Sư là người cải cách và phát triển ngành Nhân minh học (sa. hetuvidyā), một môn lý luận học độc đáo cho tông này và Ấn Độ nói chung. Phần lớn tác phẩm của Sư nhấn mạnh đến tính lý luận. Chúng chỉ còn trong bản dịch tiếng Hán và Tây Tạng. Tác phẩm quan trọng nhất của Sư là Tập lượng luận (sa. pramāṇasamuccaya). Ngoài ra Sư cũng soạn một bài luận quan trọng về A-tì-đạt-ma-câu-xá luận.
Sư sinh ra trong một gia đình Bà-la-môn tại Kiến-chí (sa. kāñcī). Lúc đầu Sư thụ giới và tham học với Na-già-đạt-đa (sa. nāgadatta), một tỉ-khâu theo Độc Tử bộ. Giáo lý của bộ này không làm Sư hài lòng nên chẳng bao lâu, Sư đến học với Thế Thân giáo lý Tiểu thừa và Duy thức. Sau khi học xong, Sư đến một khu rừng tại Oḍiviśa và dừng bước tại đây.

- Chi tiết
- Danh mục: Nhân Vật Lịch Sử
Trần Năng (sinh 1445) là tả thị lang bộ Lại thời Lê sơ đậu hoàng giáp năm 1493. Ông được truy tặng thượng thư bộ Lễ sau khi qua đời.

- Chi tiết
- Danh mục: Nhân Vật Lịch Sử
Trần Nghệ Tông (chữ Hán: 陳藝宗, tháng 12, năm 1321 - 15 tháng 12, năm 1394), tên húy là Trần Phủ (陳暊) hoặc Trần Thúc Minh (陳叔明), còn gọi là Nghệ Hoàng (藝皇), là vị hoàng đế thứ 8 của nhà Trần trong lịch sử Việt Nam. Ông ở ngôi 2 năm (1370 - 1372), ở ngôi Thái thượng hoàng hơn 20 năm (1372 - 1394).
Trần Nghệ Tông là vị hoàng đế có quyền lực tối cao cuối cùng của hoàng tộc họ Trần, công lao lật đổ Dương Nhật Lễ và khôi phục lại cơ đồ cho triều đại nhà Trần đã mang lại danh tiếng một đời cho ông. Tuy nhiên, ông cũng chịu trách nhiệm chính cho việc Hoàng vị họ Trần rơi vào tay của ngoại thích Lê Quý Ly, em họ bên ngoại của ông, do lúc sinh thời ông đã dung túng Quý Ly, giết hại tôn thất họ Trần. Do đó, dẫu được ca ngợi là "công nghiệp lớn lao, ông cũng bị sử sách phê phán là nhu nhược, "nối giáo cho giặc", làm cho cơ nghiệp họ Trần đến thời kỳ cáo chung.
- Chi tiết
- Danh mục: Nhân Vật Lịch Sử
Trần Nghi (giản thể: 陈仪; phồn thể: 陳儀; bính âm: Chén Yí; tự Công Hiệp (公俠) rồi Công Hiệp (khác nghĩa) (公洽), hiệu Thoái Tố (退素); 1883 – 18 tháng 8 năm 1950) là Chủ tịch và Tổng tư lệnh Cảnh vệ (警備總司令) tỉnh Đài Loan sau khi được Nhật Bản trả về cho Trung Hoa Dân Quốc, là đại diện Đồng minh, vào năm 1945. Cách hành xử của ông trên vấn đề giữa người Đài Loan và người đại lục dẫn đến Sự kiện 28 tháng 2. Sau đó ông bị cách chức rồi bị xử tử vì tội phản bội (không liên quan đến các sự kiện tại Đài Loan).

- Chi tiết
- Danh mục: Nhân Vật Lịch Sử
Giản Định Đế (chữ Hán: 簡定帝, ? - năm 1410), là vị vua đầu tiên của nhà Hậu Trần trong lịch sử Việt Nam. Ông tên thật là Trần Ngỗi (陳頠), sinh tại kinh đô Thăng Long, (nay là Hà Nội, Việt Nam). Có tài liệu phiên âm tên ông là Quỹ. Ông ở ngôi hoàng đế từ năm 1407 đến năm 1409, sau đó làm thái thượng hoàng cho tới năm 1410.

- Chi tiết
- Danh mục: Nhân Vật Lịch Sử
Trần Thuận Tông (chữ Hán: 陳順宗, 1377 – tháng 4, 1399), là vị hoàng đế thứ 11 của triều đại nhà Trần trong lịch sử Việt Nam. Ông trị vì từ năm 1388 đến khi bị ép nhường ngôi năm 1398.
Khi lên ngôi, mọi việc trong ngoài đều do người nắm đại quyền triều đình bấy giờ an bài, Thái Thượng hoàng đế Trần Nghệ Tông, thường xưng Nghệ Hoàng. Tuy nhiên trên thực tế, những ý kiến sắp đặt đó đều bị ảnh hưởng bởi Lê Quý Ly, một người bên họ mẹ của Nghệ Hoàng.

- Chi tiết
- Danh mục: Nhân Vật Lịch Sử
Trần Nguyên Đán (chữ Hán: 陳元旦, 1325 hay 1326? - 1390) hiệu Băng Hồ, là tôn thất nhà Trần, dòng dõi Chiêu Minh vương Trần Quang Khải. Làm quan tới Tư đồ dưới thời các vua Trần Nghệ Tông, Trần Duệ Tông và Trần Phế Đế, tước Chương Túc quốc thượng hầu. Nguyên Đán là người hiền từ, nho nhã, có phong cách của bậc quân tử thời xưa.
- Chi tiết
- Danh mục: Nhân Vật Lịch Sử
Trần Nguyên Hãn (chữ Hán: 陳元扞, 1390 - 1429) là võ tướng nổi tiếng thời Lê sơ, ông được biết đến là công thần hàng đầu có nhiều đóng góp đánh thắng quân Minh trong khởi nghĩa Lam Sơn.
Ông nổi tiếng với những chiến công hiển hách, bấy giờ công của ông rất to, được phong Tả tướng quốc, địa vị chỉ dưới Lê Thái Tổ Lê Lợi. Nhưng về sau vì tính đa nghi, Thái Tổ bắt tội ông khiến ông tự sát. Đến đời Lê Nhân Tông Lê Bang Cơ, ông mới được ân xá và khôi phục chức vị.