Phạm Thế Căng (chữ Hán: 范世矜; ?-1408) là tướng nhà Trần và nhà Hồ trong lịch sử Việt Nam. Ông đã cộng tác với quân Minh khi nhà Hồ mất và sau bị nhà Hậu Trần tiêu diệt.
Phạm Thế Căng vốn là thổ hào người Mường ở Nghệ An thời nhà Trần1 .
Cuối thế kỷ 14, vua Chiêm Thành là Chế Bồng Nga nhiều lần mang quân ra bắc đánh Đại Việt. Các thổ hào ở Thuận Hóa, Tân Bình và Nghệ An nhiều người bỏ Đại Việt theo Chiêm Thành. Chỉ có Phạm Thế Căng cùng một thổ hào khác là Phan Mãnh trung thành với nhà Trần, mang dân chúng thuộc quyền mình quản lý vẫn theo triều đình.
Vì vậy, sau khi giết được Chế Bồng Nga (1390), ổn định lại tình hình trong nước, nhà Trần khen ngợi Phạm Thế Căng và Phan Mãnh, ban thưởng rất hậu.
Năm 1400, nhà Hồ lên thay nhà Trần. Cuối năm 1406, nhà Minh sang đánh nhà Hồ. Giữa năm 1407, quân Minh bắt được cha con họ Hồ và tiến vào đánh nốt Hoá châu do Hoàng Hối Khanh và Đặng Tất trấn giữ. Thấy quân Minh tiến đến Nghệ An, Phạm Thế Căng ra đón Trương Phụ xin đầu hàng. Sau khi thu hàng Đặng Tất2 , Trương Phụ trở ra bắc.
Cuối năm 1407, tông thất nhà Trần là Trần Ngỗi khởi binh chống quân Minh, tức là vua Giản Định Đế, dựng nhà Hậu Trần. Đặng Tất theo giúp, quân Hậu Trần đánh ra Nghệ An và Diễn châu. Trương Phụ cùng tướng người Việt là Mạc Thuý3 mang quân vào đánh Diễn châu. Quân Hậu Trần không chống nổi, rút vào Hoá châu. Khi Trương Phụ đuổi đến cửa sông Gianh, Phạm Thế Căng ra đón, được Trương Phụ cho làm Tri phủ Tân Bình.
Trương Phụ rút về Đông Quan (Hà Nội) rồi mang đại quân về nước. Tháng 5 năm 1408, Đặng Tất cùng Giản Định Đế từ Hoá châu ra đánh chiếm lại Nghệ An. Phạm Thế Căng án ngữ ở Tân Bình, giữa hai vùng do nhà Hậu Trần cai quản. Ông cậy có quyền, tỏ ra hống hách, tự xưng là Duệ Vũ đại vương, họp quân giữ núi An Lại thuộc huyện Lệ Thủy (Quảng Bình).
Tháng 7 năm 1408, Đặng Tất từ Nghệ An mang quân vào đánh Tân Bình, phá tan quân Thế Căng ở cửa Nhật Lệ. Phạm Thế Căng cùng cháu là Phạm Đống Cao bị Đặng Tất bắt sống và giết chết. Không rõ năm đó Thế Căng bao nhiêu tuổi.
Nhận định
Trần Xuân Sinh trong sách Thuyết Trần có nhận xét về Phạm Thế Căng như sau1 :
Tiếc cho Phạm Thế Căng xưa biết trung thành với nhà Trần không chạy theo lũ quan lại và tông thất quy phục Chế Bồng Nga, mà sau đâm đốn… lại theo giặc Minh, chung cuộc bị chết nhục nhã
Đặng Tất (chữ Hán: 鄧悉；1357 -1409) quê ở Hà Tĩnh, làm chức châu phán Hóa châu dưới triều nhà Hồ. Nhà Minh xâm chiếm Đại Ngu, họ Hồ thất bại, người Chiêm tiến quân chiếm lại đất cũ Thăng Hoa, Đặng Tất xin với Trương Phụ cho mình cai quản Hóa châu. Trương Phụ cho Đặng Tất làm Đại tri châu Hóa châu, ngư...
Mạc Thái Tổ (chữ Hán: 莫太祖; 23 tháng 11, 1483 - 22 tháng 8, 1541), tên thật là Mạc Đăng Dung (莫登庸), là nhà chính trị, hoàng đế sáng lập ra triều đại nhà Mạc trong lịch sử Việt Nam. Ông đóng vai trò quan trọng trong các sự kiện đánh dẹp các thế lực cát cứ, chống đối triều đình, loại bỏ ảnh hưởng của n...
Mạc Thúy (chữ Hán: 莫邃; ?-1410) là tướng nhà Hồ trong lịch sử Việt Nam. Ông đã đem con em hợp tác với quân Minh chống lại nhà Hồ và các cuộc khởi nghĩa của người Việt. Nhờ lập được công, Mạc Thúy được nhà Minh phong làm Tham chính ở ty Bố chính Giao Chỉ, các em trai ông đều được nhà Minh phong c...
Hậu Trần (Chữ Hán: 後陳朝) là một triều đại trong lịch sử Việt Nam từ 1407 đến 1413 mà các sách sử vẫn chưa thống nhất cách gọi. Sách Đại Việt sử ký toàn thư thì gọi là nhà Hậu Trần, còn Khâm định Việt sử Thông giám cương mục thì hoàn toàn không nói đến cụm từ này mà chỉ thuật lại sự việc trong những n...
Nhà Hồ (chữ Hán: 胡朝, Hồ Triều) là triều đại phong kiến trong lịch sử Việt Nam, bắt đầu khi Hồ Quý Ly lên ngôi năm 1400 sau khi giành được quyền lực từ tay nhà Trần và chấm dứt khi Hồ Hán Thương bị quân Minh bắt vào năm 1407 – tổng cộng là 7 năm. Quốc hiệu Đại Việt đã đổi thành Đại Ngu năm 1400....
Nhà Minh (chữ Hán: 明朝, Hán Việt: Minh triều; 23 tháng 1 năm 1368 - 25 tháng 4 năm 1644 ) là triều đại cuối cùng do người Hán kiến lập trong lịch sử Trung Quốc. Năm 1368, Chu Nguyên Chương sau khi tiêu diệt các thế lực quần hùng, tại phủ Ứng Thiên đăng cơ, quốc hiệu Đại Minh, do hoàng thất họ Chu, nê...
Nhà Trần hoặc Trần triều (Hán-Nôm: 家陳 ・陳朝, nhà Trần • Trần triều) là triều đại quân chủ chuyên chế trong lịch sử Việt Nam, bắt đầu khi Trần Cảnh lên ngôi vào năm 1225, sau khi được Lý Chiêu Hoàng truyền ngôi. Những năm đầu tiên, Trần Cảnh còn nhỏ tuổi, toàn bộ quyền hành của nhà Trần đều do m...
Giản Định Đế (chữ Hán: 簡定帝, ? - năm 1410), là vị vua đầu tiên của nhà Hậu Trần trong lịch sử Việt Nam. Ông tên thật là Trần Ngỗi (陳頠), sinh tại kinh đô Thăng Long, (nay là Hà Nội, Việt Nam). Có tài liệu phiên âm tên ông là Quỹ. Ông ở ngôi hoàng đế từ năm 1407 đến năm 1409, sau đó làm thái thượn...
Trương Phụ (tiếng Trung Quốc: 張輔, 1375 – 1449), tự Văn Bật (文弼), là một tướng lĩnh, đại thần của nhà Minh từ đời Minh Thành Tổ Chu Đệ đến đời Minh Anh Tông Chu Kì Trấn....
Lệ Thủy là một huyện thuộc tỉnh Quảng Bình, Việt Nam. Phía nam giáp huyện Vĩnh Linh (thuộc tỉnh Quảng Trị), phía bắc giáp huyện Quảng Ninh (Quảng Bình), phía tây giáp tỉnh Khammouan của Lào, phía đông giáp Biển Đông....
Sông Gianh là một con sông chảy trên địa phận tỉnh Quảng Bình, bắt nguồn từ khu vực ven núi Cô Pi cao 2.017 m thuộc dãy Trường Sơn, chảy qua địa phận các huyện Minh Hóa, Tuyên Hoá, Quảng Trạch, Bố Trạch để đổ ra biển Đông ở Cửa Gianh....
