Bùi Mộc Đạc (chữ Hán: 裴木鐸, 1265-1326), quê làng Tri Lai, tổng Tri Lai, Đại Việt (nay thuộc xã Phú Xuân – Thành phố Thái Bình, tỉnh Thái Bình, Việt Nam); là một quan văn nhà Trần.
Tên gọi
Ông tên thật Phí Mộc Lạc (費木落) nhưng sau được vua Trần Nhân Tông đổi tên thành Bùi Mộc Đạc với nghĩa Mộc Đạc là cái mõ đánh vang, do vua cho là họ Phí hiếm gặp và tên Mộc Lạc là tên xấu (Mộc Lạc trong tiếng Hán nghĩa là cây đổ, cây rụng), mang điềm chẳng lành1 . Theo Đại Việt sử ký toàn thư: "Sau này, người họ Phí trong cả nước hâm mộ danh tiếng của Mộc Đạc, đua nhau đổi làm họ Bùi".
Sự nghiệp
Khoảng tháng 9 âm lịch năm 1306 khi đang giữ chức Trung thị đại phu, ông cùng Hàn lâm học sĩ Lê Tông Nguyên đi sứ nhà Nguyên để đáp lễ.
Tháng 11 âm lịch năm 1309, vua mới Trần Anh Tông triệu ông về kinh giao chức Trung thư thị lang2 .
Khi thượng hoàng Anh Tông sắp mất có bảo vua [Minh Tông]: "Mộc Đạc trải thờ ba triều, là người cung kính, thận trọng, giữ gìn, học thức khả quan, nên đãi ngộ cho khéo, chớ để bị người ta ngăn trở"2 .
Do quá trình làm việc tốt, sau khi vua Trần Minh Tông nối ngôi (1314), năm 1320 ông được bổ nhiệm làm tri Thẩm hình viện sự, kiêm nhiệm Chuyển vận sứ lộ Hoàng Giang Hạ2 .
Bùi Mộc Đạc trong bất kỳ vị trí nào làm việc tận tụy, công minh, đem lại nhiều điều lợi cho nhân dân. Để nhớ công lao, vua Trần Minh Tông cho vẽ chân dung Bùi Mộc Đạc để ở nhà sách rồi định phong chức quan lớn hơn nhưng không kịp thì ông mất (tháng 3 âm lịch năm 1326, thọ 62 tuổi)2
Con cháu
Bùi Thị Hý - nhà nho học, họa sĩ, thủy tổ nữ nghề gốm sứ Chu Đậu, doanh nhân, nhà hàng hải Việt Nam đầu thế kỷ 15, là cháu nội Bùi Quốc Hưng, hậu duệ đời thứ năm của Bùi Mộc Đạc
Bùi Quốc Hưng, danh thần đời nhà Lê, sau được vua Lê ban quốc tính đổi thành Lê Quốc Hưng
Chú thích
^Đại Việt Sử Ký Bản Kỷ Toàn Thư: Quyển VI - Kỷ Nhà Trần: Anh Tông Hoàng Đế
^ aăâbĐại Việt Sử Ký Bản Kỷ Toàn Thư: Quyển VI - Kỷ Nhà Trần: Minh Tông Hoàng Đế
Bùi Quốc Hưng hay Lê Quốc Hưng là khai quốc công thần nhà Hậu Lê, quê ở làng Tri Lai, tổng Tri Lai, huyện Vũ Tiên, phủ Kiến Xương (nay là thôn Phú Lạc, xã Phú Xuân, thành phố Thái Bình. ông là chắt nội của Bùi Mộc Đạc (tức Phí Mộc Lạc)...
Nhà Lê sơ hay Lê sơ triều (chữ Nôm: 家黎初, chữ Hán: 初黎朝), là giai đoạn đầu của triều đại nhà Hậu Lê, một triều đại quân chủ chuyên chế trong lịch sử Việt Nam, được thành lập sau khi Lê Lợi phát động khởi nghĩa Lam Sơn đánh bại quân đội nhà Minh. Ông đổi tên Giao Chỉ (交阯), vốn tồn tại trong thời gian n...
Nhà Nguyên (chữ Hán: 元朝, Hán Việt: Nguyên triều, tiếng Mông Cổ trung cổ: Dai Ön Yeke Mongghul Ulus; tiếng Mông Cổ hiện đại: Их Юань улс) là một triều đại do người Mông Cổ thành lập, là triều đại dân tộc thiểu số đầu tiên hoàn thành sự nghiệp thống nhất Trung Quốc. Triều Nguyên do Nguyên Thế Tổ Hốt...
Nhà Trần hoặc Trần triều (Hán-Nôm: 家陳 ・陳朝, nhà Trần • Trần triều) là triều đại quân chủ chuyên chế trong lịch sử Việt Nam, bắt đầu khi Trần Cảnh lên ngôi vào năm 1225, sau khi được Lý Chiêu Hoàng truyền ngôi. Những năm đầu tiên, Trần Cảnh còn nhỏ tuổi, toàn bộ quyền hành của nhà Trần đều do m...
Trần Anh Tông (chữ Hán: 陳英宗; 25 tháng 10 năm 1276 – 21 tháng 4 năm 1320), là vị hoàng đế thứ tư của nhà Trần trong lịch sử Việt Nam. Ông ở ngôi từ tháng 4 năm 1293 đến tháng 4 năm 1314, rồi làm Thái thượng hoàng từ năm 1314 đến khi qua đời. Trong thời gian trị vì ông chỉ có một niên hiệu là Hưng Lon...
Trần Minh Tông (chữ Hán: 陳明宗, 4 tháng 9 năm 1300 – 10 tháng 3 năm 1357), là vị hoàng đế thứ năm của nhà Trần trong lịch sử Việt Nam. Ông ở ngôi từ tháng 4 năm 1314 đến tháng 3 năm 1329, sau đó làm Thái thượng hoàng từ năm 1329 đến khi qua đời.
Minh Tông là con thứ tư của Trần Anh Tông, được vua ch...
Trần Nhân Tông (chữ Hán: 陳仁宗; 7 tháng 12 năm 1258 – 14 hoặc 16 tháng 12 năm 1308) là vị hoàng đế thứ ba của vương triều Trần trong lịch sử Việt Nam. Ông trị vì từ năm 1278 đến năm 1293, sau đó làm Thái thượng hoàng từ năm 1293 cho đến khi qua đời. Trần Nhân Tông được nhiều sử gia đánh giá là một vị ...
Thành phố Thái Bình là tỉnh lỵ tỉnh Thái Bình miền Bắc Việt Nam. Thành phố còn là trung tâm kinh tế, văn hoá, xã hội, khoa học, quốc phòng... của tỉnh và cũng là một trong 8 thành phố của vùng duyên hải Bắc Bộ. Nằm cách thủ đô Hà Nội 110 km, đồng thời là đầu mối giao thông của tỉnh; thuận lợi g...
Thái Bình là một tỉnh ven biển ở đồng bằng sông Hồng, miền Bắc Việt Nam. Trung tâm tỉnh là thành phố Thái Bình cách thủ đô Hà Nội 110 km về phía đông nam, cách thành phố Hải Phòng 70 km về phía đông bắc. Thái Bình tiếp giáp với 5 tỉnh, thành phố: Hải Dương ở phía bắc, Hưng Yên ở phía tây b...
